Aprobata techniczna na materiały budowlane – co oznacza w przetargu?

Aprobata techniczna na materiały budowlane to pojęcie, które wciąż pojawia się w specyfikacjach, kartach produktów i rozmowach z producentami. Trzeba jednak pamiętać, że w polskim systemie prawnym jest to przede wszystkim dokument o znaczeniu historycznym. Dziś wykonawca powinien przede wszystkim ustalić, czy dany wyrób budowlany jest legalnie dopuszczony do obrotu i stosowania oraz jakie dokumenty potwierdzają jego parametry w konkretnym postępowaniu.

W bazie wiedzy Mimiry o przetargach wyjaśniamy pojęcia, które najczęściej decydują o poprawności oferty. W przypadku materiałów budowlanych sama znajomość nazwy dokumentu nie wystarczy. Liczy się jego aktualność, zakres i zgodność z wymaganiami SWZ oraz dokumentacji technicznej.

Czym była aprobata techniczna?

Aprobata techniczna była pozytywną oceną przydatności wyrobu budowlanego do stosowania w budownictwie. Dotyczyła przede wszystkim produktów, dla których nie obowiązywała zharmonizowana norma europejska albo Polska Norma wyrobu.

Dokument określał m.in.:

• przeznaczenie i zakres stosowania wyrobu,
• jego właściwości techniczne oraz użytkowe,
• wymagania dotyczące produkcji i kontroli jakości,
• zasady transportu, przechowywania, oznakowania i montażu.

Aprobaty były wydawane na czas określony, zazwyczaj do 5 lat. Nie stanowiły jednak bezterminowego „certyfikatu jakości” dla całej grupy produktów. Zawsze odnosiły się do konkretnego rozwiązania, wariantu wyrobu oraz warunków jego użycia.

Aprobata techniczna na materiały budowlane a obecne dokumenty

Od 1 stycznia 2017 r. krajowe aprobaty techniczne zostały zastąpione przez krajowe oceny techniczne (KOT). W praktyce oznacza to, że gdy w dokumentacji przetargowej pojawia się sformułowanie „aprobata techniczna”, wykonawca powinien sprawdzić, czy zamawiający rzeczywiście oczekuje starego dokumentu, czy posługuje się utrwalonym, ale nieprecyzyjnym nazewnictwem.

Dla wyrobów budowlanych spotkasz najczęściej trzy ścieżki dokumentowania zgodności:

1. Norma zharmonizowana i oznakowanie CE – dla wyrobów objętych normą zharmonizowaną producent sporządza deklarację właściwości użytkowych.
2. Europejska Ocena Techniczna (ETA) – stosowana dla wyrobów nieobjętych lub nie w pełni objętych normą zharmonizowaną, jeżeli producent korzysta z europejskiej ścieżki oceny.
3. Krajowa Ocena Techniczna (KOT) – dokument stosowany w polskim systemie krajowym, który może stanowić podstawę do sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych i oznakowania wyrobu znakiem budowlanym B.

Stare aprobaty techniczne zachowywały ważność do końca okresu, na który je wydano. Nie należy jednak zakładać, że dokument sprzed kilku lat automatycznie potwierdza aktualne dopuszczenie produktu do zastosowania w inwestycji.

Jak sprawdzić dokumenty materiału w przetargu budowlanym?

Prawo budowlane wymaga, aby przy wykonywaniu robót stosować wyroby dopuszczone do obrotu i stosowania w budownictwie. W przetargu publicznym szczegółowe oczekiwania zamawiającego znajdziesz jednak przede wszystkim w:

• SWZ,
• specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych (STWiOR),
• opisie przedmiotu zamówienia,
• projekcie budowlanym lub wykonawczym,
• przedmiarze i zestawieniu materiałów.

Czytaj te dokumenty łącznie. Karta techniczna może wskazywać deklarowane parametry produktu, ale nie zawsze potwierdzi jego formalne dopuszczenie. Z kolei KOT, ETA lub deklaracja właściwości użytkowych nie zastępują weryfikacji, czy produkt spełnia parametry wymagane dla konkretnej inwestycji.

Przykład: zamawiający może wymagać izolacji o określonej klasie reakcji na ogień, współczynniku przewodzenia ciepła albo odporności na ściskanie. Dokument dopuszczający wyrób do obrotu jest potrzebny, lecz wykonawca nadal musi wykazać zgodność dokładnie tych parametrów.

To podobna zasada jak przy warunkach udziału: liczy się nie samo posiadanie dokumentu, ale jego adekwatność do wymogu. Więcej o tym, jak oceniać doświadczenie, zasoby i dokumenty wykonawcy, opisujemy w artykule o zdolności technicznej i zawodowej w PZP.

Najczęstsze błędy wykonawców

Najwięcej problemów powstaje nie dlatego, że materiał nie nadaje się technicznie do użycia, ale dlatego, że dokumentacja nie potwierdza tego w sposób oczekiwany przez zamawiającego.

Posługiwanie się nieaktualną aprobatą techniczną. Wykonawca dołącza dokument, którego okres obowiązywania minął, zamiast aktualnej KOT, ETA lub właściwej deklaracji producenta.

Dokument dla podobnego, a nie oferowanego produktu. Producent może mieć kilka wariantów systemu, różniących się parametrami, wymiarami albo przeznaczeniem. Dokument dla „rodziny produktów” nie zawsze obejmie wybrany wariant.

Pomijanie zakresu zastosowania. Materiał może być dopuszczony do określonych robót, lecz nie do użycia wskazanego w projekcie: na przykład w danej klasie obciążenia, środowisku wilgotnym albo w systemie elewacyjnym.

Traktowanie atestu, certyfikatu i aprobaty jako dokumentów zamiennych. Nazwy brzmią podobnie, lecz mogą potwierdzać zupełnie inne kwestie: właściwości produktu, kontrolę produkcji, higienę, bezpieczeństwo pożarowe lub zgodność z normą.

Brak reakcji na nieprecyzyjny zapis SWZ. Jeżeli zamawiający wymaga „ważnej aprobaty technicznej”, a dla danego wyrobu właściwa jest obecnie inna ścieżka dokumentowania zgodności, warto zadać pytanie przed terminem składania ofert. Nie opieraj oferty na domyśle.

Pakiet dokumentów dla materiałów budowlanych

Firmy regularnie startujące w przetargach powinny utrzymywać uporządkowane repozytorium dokumentów materiałowych. Dla każdego produktu lub systemu dobrze zgromadzić:

• kartę techniczną i instrukcję montażu,
• aktualny dokument dopuszczający wyrób do obrotu,
• deklarację właściwości użytkowych albo krajową deklarację właściwości użytkowych – jeżeli ma zastosowanie,
• certyfikaty i raporty badań wymagane dla danych parametrów,
• informację o dokładnym wariancie, producencie i numerze dokumentu,
• datę ważności oraz zakres zastosowania.

W przetargach budowlanych taki porządek ogranicza ryzyko, że handlowiec, kosztorysant i osoba przygotowująca ofertę pracują na różnych wersjach dokumentów. Ułatwia też późniejszą realizację robót, odbiory oraz obsługę roszczeń z tytułu rękojmi za wady w PZP.

W Mimirze można analizować SWZ i załączniki pod kątem konkretnych kryteriów, np. „czy wymagane są deklaracje właściwości użytkowych dla materiałów” lub „jakie parametry izolacji wskazano w STWiOR”. Asystent wskazuje fragment dokumentacji, z którego wynika odpowiedź, co pomaga szybciej zbudować listę brakujących dokumentów.

Często zadawane pytania

Czy aprobata techniczna jest jeszcze ważna?

Może mieć znaczenie wyłącznie wtedy, gdy została wydana przed zmianą przepisów i nie upłynął okres jej obowiązywania. W nowych sprawach należy zwykle weryfikować aktualne dokumenty, takie jak KOT, ETA oraz właściwe deklaracje producenta.

Czy aprobata techniczna jest tym samym co certyfikat?

Nie. Certyfikat może potwierdzać określony element procesu oceny zgodności, system kontroli produkcji albo konkretną właściwość. Aprobata techniczna była oceną przydatności wyrobu do zastosowania w budownictwie.

Czy zamawiający może żądać aprobaty technicznej w SWZ?

W dokumentacji nadal można spotkać takie sformułowanie. Jeżeli wymóg jest niejasny lub odnosi się do dokumentu, który nie jest już wydawany w danym trybie, wykonawca powinien wystąpić o wyjaśnienie treści SWZ i ustalić akceptowane dokumenty równoważne.

Czy dokumenty materiałowe składa się z ofertą?

To zależy od SWZ oraz charakteru dokumentu. Zamawiający może oczekiwać przedmiotowych środków dowodowych już przy składaniu oferty albo żądać ich na dalszym etapie. Nie należy zakładać jednego schematu dla wszystkich postępowań.