Plan BIOZ na budowie PZP – kiedy jest wymagany i co powinien zawierać?

Plan BIOZ na budowie PZP to dokument organizujący bezpieczeństwo i ochronę zdrowia przy realizacji konkretnej inwestycji budowlanej. Dla wykonawcy startującego w zamówieniu publicznym nie jest to „papier na rozpoczęcie robót”, lecz praktyczna instrukcja zarządzania ryzykiem na placu budowy: od organizacji ruchu i stref niebezpiecznych po ewakuację, instruktaże oraz współpracę ekip i podwykonawców.

W postępowaniu prowadzonym na podstawie Prawa zamówień publicznych plan BIOZ zwykle nie jest dokumentem składanym wraz z ofertą. Powstaje przed rozpoczęciem robót. Już na etapie kalkulacji i analizy SWZ wykonawca powinien jednak ustalić, czy będzie konieczny oraz jakie obowiązki organizacyjne i koszty z niego wynikają. W budownictwie to element, który wpływa na realność harmonogramu, wyceny i późniejszą sprawną realizację umowy.

Więcej pojęć przydatnych wykonawcom znajdziesz w bazie wiedzy o przetargach publicznych Mimira.

Czym jest plan BIOZ?

BIOZ oznacza bezpieczeństwo i ochronę zdrowia. Plan BIOZ jest opracowaniem przygotowywanym dla jednej, konkretnej budowy. Ma uwzględniać jej lokalizację, zakres robót, technologię, kolejność prac, zagrożenia oraz zasady ograniczania ryzyka.

Nie należy mylić go z ogólną instrukcją BHP obowiązującą w firmie. Dokument firmowy może być punktem wyjścia, ale nie zastępuje planu dopasowanego do konkretnego placu budowy. Inne ryzyka wystąpią przy przebudowie szkoły działającej w czasie robót, inne przy budowie drogi, a jeszcze inne przy remoncie dachu zabytkowego obiektu.

Za sporządzenie planu BIOZ lub zapewnienie jego sporządzenia odpowiada kierownik budowy. Robi to przed rozpoczęciem robót budowlanych, na podstawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przygotowanej przez projektanta oraz dokumentacji inwestycji.

Plan BIOZ na budowie PZP: dlaczego trzeba uwzględnić go już w ofercie?

Wykonawca nie dołącza planu BIOZ do formularza ofertowego, o ile zamawiający wyraźnie nie zażąda innego dokumentu w SWZ. To nie oznacza jednak, że temat można odłożyć do dnia przejęcia placu budowy.

W zamówieniu publicznym zakres obowiązków związanych z bezpieczeństwem może wynikać z kilku dokumentów jednocześnie:

• opisu przedmiotu zamówienia i projektu budowlanego,
• specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót,
• przedmiaru,
• projektowanych postanowień umowy,
• harmonogramu rzeczowo-finansowego,
• wymagań dotyczących podwykonawców, ochrony terenu albo funkcjonowania obiektu podczas robót.

Dlatego analiza ryzyk BIOZ powinna być częścią decyzji „startujemy czy nie”. Przykładowo: prace na wysokości, w wykopach, w pobliżu czynnej sieci energetycznej albo przy ruchu publicznym wymagają konkretnych zabezpieczeń, nadzoru i organizacji. To przekłada się na robociznę, sprzęt, terminy oraz cenę.

Wykonawca powinien również sprawdzić przedmiar robót w PZP, ale nie traktować go jako kompletnej listy wszystkich kosztów BHP. Przedmiar opisuje zakres ilościowy robót, natomiast obowiązki dotyczące organizacji budowy i bezpieczeństwa mogą wynikać także z projektu, SWZ i umowy.

Kiedy plan BIOZ jest obowiązkowy?

Zasady wynikają z Prawa budowlanego. Plan BIOZ sporządza się, gdy:

1. w trakcie budowy będą wykonywane roboty budowlane stwarzające szczególnie wysokie ryzyko powstania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi;
2. przewidywane roboty będą trwały dłużej niż 30 dni roboczych, a jednocześnie będzie przy nich zatrudnionych co najmniej 20 pracowników, albo pracochłonność planowanych robót przekroczy 500 osobodni.

Przy ocenie nie wystarczy spojrzeć na całkowity czas realizacji kontraktu. Znaczenie ma też faktyczne etapowanie robót i liczba osób pracujących równocześnie. Wątpliwości mogą pojawić się zwłaszcza wtedy, gdy wykonawca angażuje kilka ekip lub podwykonawców w tych samych fazach prac.

Do robót szczególnie niebezpiecznych należą m.in. prace, przy których występuje ryzyko upadku z wysokości, zasypania ziemią, utonięcia, porażenia prądem, prowadzenia robót w pobliżu linii wysokiego napięcia czy używania materiałów niebezpiecznych. Szczegółowy katalog zawiera rozporządzenie w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu BIOZ.

Co powinien zawierać plan BIOZ?

Przepisy przewidują trzy podstawowe części dokumentu: stronę tytułową, część opisową oraz część rysunkową – w zakresie uzasadnionym rodzajem i skalą robót.

Strona tytułowa

Ta część identyfikuje inwestycję i uczestników procesu budowlanego. Powinna obejmować w szczególności nazwę oraz adres obiektu budowlanego, dane inwestora, projektanta sporządzającego informację BIOZ, a także kierownika budowy opracowującego plan.

Część opisowa

To operacyjne centrum dokumentu. Powinna określać m.in.:

• zakres i kolejność realizacji robót;
• istniejące obiekty budowlane oraz elementy zagospodarowania terenu;
• przewidywane zagrożenia występujące podczas poszczególnych faz robót;
• sposób prowadzenia instruktażu pracowników przed rozpoczęciem prac szczególnie niebezpiecznych;
• środki techniczne i organizacyjne zapobiegające zagrożeniom;
• zasady ewakuacji, komunikacji, oznakowania oraz postępowania w sytuacji awaryjnej.

Dobre opracowanie nie poprzestaje na zdaniu „stosować środki ochrony indywidualnej”. Powinno wskazywać, jakie zagrożenie występuje, w którym etapie, kto odpowiada za zabezpieczenie i jak ma ono wyglądać w praktyce.

Część rysunkowa

Rysunki pomagają przełożyć dokument na organizację placu budowy. Mogą przedstawiać drogi transportowe, ciągi piesze, strefy niebezpieczne, lokalizację zaplecza, punkty pierwszej pomocy, drogi ewakuacyjne czy miejsca składowania materiałów.

Są szczególnie ważne tam, gdzie budowa działa w ograniczonej przestrzeni, przy czynnym obiekcie lub w sąsiedztwie ruchu drogowego. Zespół na budowie powinien móc szybko odczytać z planu, gdzie przebiegają granice stref i jak bezpiecznie organizować pracę.

Najczęstsze błędy wykonawców

Najpoważniejszym błędem jest skopiowanie planu BIOZ z poprzedniej realizacji i podmiana nazwy inwestycji. Taki dokument może formalnie zawierać wymagane nagłówki, lecz nie odpowie na realne ryzyka konkretnej budowy.

Problemy pojawiają się też wtedy, gdy plan nie jest aktualizowany mimo zmian projektu, kolejności robót, technologii albo udziału nowych podwykonawców. Dokument musi nadążać za sposobem prowadzenia inwestycji.

W praktyce warto zweryfikować zwłaszcza:

• czy plan BIOZ jest spójny z harmonogramem i projektem organizacji robót;
• czy uwzględnia kolizje pomiędzy ekipami;
• czy określa zasady wjazdu dostaw, składowania i ruchu po placu budowy;
• czy opisano pracę na czynnym obiekcie, jeśli zamawiający przewidział taką organizację;
• czy obowiązki BHP podwykonawców są jasno przypisane.

Nieprecyzyjny plan zwiększa ryzyko wypadków, przestojów i sporów podczas realizacji. Może też ujawnić, że cena ofertowa nie obejmuje wszystkich kosztów organizacyjnych.

Jak przygotować się do BIOZ jeszcze przed podpisaniem umowy?

Najlepszy moment na identyfikację ryzyk to analiza dokumentacji przetargowej. Wykonawca powinien porównać opis prac z warunkami lokalnymi, etapowaniem, wymaganiami zamawiającego i własną technologią wykonania.

Pomaga prosty proces:

1. Wypisz fazy robót i przewidywane zespoły.
2. Ustal zagrożenia dla każdej fazy, a nie dla całej inwestycji zbiorczo.
3. Przypisz środki ochronne, osoby odpowiedzialne i potrzebny sprzęt.
4. Sprawdź, czy koszty zabezpieczeń zostały uwzględnione w kalkulacji.
5. Po wyborze oferty dopracuj plan z kierownikiem budowy przed rozpoczęciem robót.

To ważne również przy ustalaniu modelu wynagrodzenia. Przy wynagrodzeniu ryczałtowym i kosztorysowym w PZP ryzyko nieuwzględnienia kosztów organizacji i zabezpieczenia budowy może rozkładać się inaczej, ale obowiązek bezpiecznej realizacji pozostaje po stronie wykonawcy.

W Mimirze możesz analizować SWZ, OPZ i załączniki w jednym miejscu, a Asystent AI odpowiada na pytania dotyczące konkretnych wymagań z cytowaniem źródeł. Sposób pracy z dokumentacją opisujemy w instrukcji platformy.

Często zadawane pytania

Kto sporządza plan BIOZ?

Plan sporządza lub zapewnia jego sporządzenie kierownik budowy przed rozpoczęciem robót budowlanych. Podstawą jest m.in. informacja BIOZ przygotowana przez projektanta.

Czy plan BIOZ składa się z ofertą w przetargu?

Co do zasady nie. Plan przygotowuje się przed rozpoczęciem robót. W ofercie wykonawca powinien jednak uwzględnić wymagania bezpieczeństwa wynikające z dokumentacji i koszt ich realizacji.

Czy każdy remont wymaga planu BIOZ?

Nie. Obowiązek zależy od rodzaju i skali robót. Plan jest wymagany m.in. przy robotach szczególnie niebezpiecznych lub po przekroczeniu ustawowych progów czasu, liczby pracowników albo pracochłonności.

Czy plan BIOZ można przygotować na wzorze?

Wzór może pomóc uporządkować dokument, ale nie może zastąpić analizy konkretnej inwestycji. Plan musi odnosić się do rzeczywistego zakresu, zagrożeń i organizacji robót.